|
مبانی نظری تحقیق و پیشینه پژوهش ازدواجهای فامیلی (فصل 2) در 36 صفحه
مبانی نظری تحقیق و پیشینه پژوهش ازدواجهای فامیلی (فصل 2) در 36 صفحه
|
|
| دسته بندی | علوم انسانی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 97 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 36 |
توضیحات :
مبانی نظری تحقیق و پیشینه پژوهش ازدواجهای فامیلی (فصل 2) در 36 صفحه در قالب Word قابل ویرایش.
فهرست مطالب :
-1)پیشینه تحقیق.....................................................................................................................................................................10
2-1-1)مطالعات انجام شده در کشور های مختلف..................................................................................................................10
2-1-2)مطالعات در ایران..........................................................................................................................................................12
2-1-3)مطالعات در اصفهان......................................................................................................................................................14
2-2)مبانی نظری تحقیق............................................................................................................................................................18
2-2-1)نظریات صاحبنظران جامعه شناسی...............................................................................................................................19
2-2-2)نظریه مدرنیزاسیون.......................................................................................................................................................20
2-2-3)نظریه ویلیام گود..........................................................................................................................................................21
2-3-1)ازدواج فامیلی در تاریخ باستان و قبل از انبیای الهی....................................................................................................23
2-3-2)ازدواج فامیلی در ادیان مختلف....................................................................................................................................24
پنج
2-3-3)ازدواج فامیلی در دین مسیح........................................................................................................................................24
2-3-4)ازدواج فامیلی در دین اسلام.......................................................................................................................................25
2-4)عوامل موثر بر افزایش یا کاهش ازدواج فامیلی در ایران.................................................................................................26
2-5)بیماری ژنتیکی چیست؟.................................................................................................................................................31
2-6)انواع بیماری های ژنتیکی...............................................................................................................................................32
2-6-1)بیماری های ارثی چند ژنی........................................................................................................................................33
2-6-2)بیماری های ارثی اتوزومال غالب..............................................................................................................................34
2-6-3)بیماری های ارثی اتوزومال مغلوب..........................................................................................................................34
2-6-4)بیماری های ارثی وابسته به جنس............................................................................................................................35
2-7)ازدواج خویشاوندی و بیماری های ژنتیکی..................................................................................................................36
2-8)چارچوب نظری تحقیق.................................................................................................................................................39
2-9)فرضیات تحقیق.............................................................................................................................................................42
بخشی از متن :
2-1)پیشینه تحقیق
مقدمه
اصولا علم در خلاء رشد نمی کند و تحقیقات علمی پیشین زمینه ساز وبستر توسعه تحقیقات بعدی می باشند. در رابطه با موضوع این تحقیق یعنی ارتباط ازدواج خویشاوندی با بیماریهای ژنتیکی قابل ذکر است تحقیقاتی که در زمینه ازدواج خویشاوندی صورت گرفته، بیشتربه سطح والگوی ازدواج خویشاوندی پرداخته است.از لحاظ پزشکی نیزدر زمینه بیماریهای ژنتیکی تحقیقات مختلفی در سالهای گذشته انجام شده است ولی به لحاظ جمعیت شناسی در تلفیق این دو مورد به صورت جامع توجه نشده است وتحقیقات مختلف هر کدام یک ناهنجاری ژنتیکی را مورد توجه قرار داده اند. در این بخش به بررسی مطالعات گذشته در سه قسمت می پردازیم.
- مطالعات در کشورهای مختلف2- مطالعات در ایران 3 – مطالعات در اصفهان
2-1-1)مطالعات انجام شده در کشورهای مختلف
بررسیهای نیل[1] در سال1966 در جزایری که جمعیتهای بسته و ایزوله داشته و با مردمان نقاط دیگر ارتباط ژنتیکی نداشته اند، نشان می دهد که کلیه ازدواجها در این جزایر فامیلی محسوب می شود و حتی ازدواجهای به ظاهر غیر فامیلی هم اجداد مشترک دارند و فامیل دور هستند. بیماریهای مادرزادی در میان کودکان ساکنان این جزایر بیشتر از جمعیتهایی است که با سایر جزایر ارتباط ژنتیکی دارند.بررسیهای دلبرگ[2](1960)نشان می دهد ضریب هوشی وقد در افرادی که والدین آنها ازدواج فامیلی دارند، کمتر از افرادی است که والدین آنها ازدواج غیر فامیلی دارند. مطالعات نیل و والاس[3](1968)نشان داده که مرگ زودرس در میان کودکان ازدواجهای خویشاوندی بیشتر از ازدواجهای غیر خویشاوندی است(سروری،1374: 135).
کلات[4] در مورد اثرات ازدواج فامیلی بر عقیمی وسقط جنین و مرگ ومیر تحقیقاتی در بیروت بر روی 1752 زوج انجام داده که 25 درصد ازدواجها فامیلی بوده که57 درصداز آنهاازدواج بین خویشان درجه سه بوده است و بیشتر ازدواجهای فامیلی متعلق به مسلمانان بوده است . میزان مرگ و میر در میان اطفال زنده به دنیا آمده در گروههای مختلف نسبت های خویشاوندی متفاوت است و این اختلاف بین نوزادان والدین پسر عمو، دختر عمو با غیر خویشاوندی معنادار بوده است(کلات،1988).
بررسیهای اسکال[5](1965-1925)در دنیا نشان می دهد که درفرزندان ازدواجهای فامیلی معلولیت ذهنی وجسمی بیشتر از فرزندان ازدواجهای غیر فامیلی است.
میلونسک[6]درکتاب پیشگیری از بیماریهای ژنتیکی و عقب ماندگی ذهنی(1975) بیان می کند"هموزیگوت شدن برای حداقل 69 ژن موجب بیماریهای مغزی خواهد شد و حدود 3/1 انسان های سالم برای بیماریهای ارثی اتوزومال مغلوب ناقل هستند، یعنی حداقل 114 ژن بیماری زای نهفته دارند. عقب ماندگی ذهنی حاصل از ازدواجهای همخونی نزدیک چهار برابر بیشتر از ازدواجهای غیر همخونی است"(نقل از سروری،1374: 155).
تحقیقات یاجان و دنگو[7]بر روی 6005 زن و شوهر نشان دادفرزندان 17 درصد ازدواجهای همخونی مبتلا به بیماریهای ارثی بودند در حالی که درصد کودکان بیمار در ازدواجهای غیر همخونی 2/1 درصد می باشد(نقل از سروری،1374: 161).
تحقیقات شامی[8] و همکاران در مورد ارتباط ازدواجهای خویشاوندی با وضعیت سلامتی نوزادان در لاهور پاکستان برروی 622 کودک نشان می دهد که حدود 45درصد از آنها والدینشان خویشاوند بوده اند و در این نوزادان شاخص های سلامتی در آنها کمتر از نوزادان ازدواجهای غیر خویشاوند است و به همین دلیل میزان مرگ و میر کودکان در ازدواجهای فامیلی بیشتر است(سروری،1380: 170).
الیور[9] در بحث ازدواجهای فامیلی بهترین مثال را در جمعیتی واقع در جنوب هند با مذهب کاست می داند که قانون ازدواج، افراد را مجبور می کند فقط با افراد درون گروه و همکیشان خود ازدواج نمایند. در حدود 80 درصد ازدواجها فامیلی است و به همین دلیل بیماریهای ژنتیکی در میان آنها نسبت به سایر گروههایی که ازدواج همخونی کمتر است، خیلی زیادتر می باشد. همچنین سقط جنین و مرگ و میر نوزادان بیشتر از سایر نقاط می باشد. همچنین در میان ازدواجهای خویشاوندی، فراوانی گروه خونی o بیشتر از غیر فامیل است(سروری،1374: 147).
تحقیقات لاسکر[10](1973) در مورد کودکانی که در هیروشیماتحت تاثیر زیان بار بمب اتمی قرار گرفته و آسیب دیده اند نشان می دهد ازدواج فامیلی زمینه آسیب پذیری را در کودکان در برابر سایر عوامل موثر بر بیماریهای ارثی مانندجهش کروزومی فراهم می کند.(نقل از سروری، 1380: 139)
مطالعات کاوالی[11] در مورد فراوانی چند بیماری ارثی در میان فرزندان بیانگر آن است که در مناطق روستایی که ازدواج فامیلی شایع است با میزان بیشتری از این نوع بیماریها مواجه می شویم تا مناطق شهری که شیوع این نوع ازدواجها کمتر است(سروری، 1374: 145).
2-1-2)مطالعات در ایران
با توجه به این مسئله که ایران از جمله کشورهایی است که میزان ازدواج فامیلی در آن بالاست در ادامه به تحقیقات انجام شده در این زمینه اشاره می گردد.
در مطالعه ای با عنوان بررسی ارتباط بین ازدواج فامیلی با مرگ جنین که توسط کیانی آسیابر در سال 1370بر روی5885 زن حامله با حاملگی 20 هفته وبالاتر در مرحله زایمان در کلیه زایشگاههای شهر تهران انجام شده بود نتایج زیر به دست آمده است:
از مجموع زایمان های مورد مطالعه (5885 مورد زایمان) میزان ازدواج فامیلی 7/32 درصد و شیوع مرگ جنین 7/1 درصد بود. بررسی ارتباط بین مرگ جنین و ازدواج فامیلی نشان داد مرگ جنین در گروه مادرانی که ازدواج فامیلی داشته اند، بیشتر از گروه مقابل می باشد. (2/45 درصد درمقابل 5/32 درصد) همچنین نسبت خطر مرگ جنین در مادرانی که ازدواج فامیلی داشتند، 7/1 برابرکسانی بود که ازدواج غیر فامیلی داشتند.
همچنین در این بررسی ارتباط بین ازدواج فامیلی و داشتن سابقه سقط جنین مورد بررسی قرار گرفت. که نتایج مبین آن بود که سابقه سقط جنین در مادرانی که ازدواج فامیلی دارند، بیشتر بوده و سابقه سقط بیشتر از یک بار نیز به میزان بیشتری در آنها دیده می شود.(6/3درصد در مقابل 3 درصد)البته قابل ذکر است که آزمون کای دو در این مورد ارتباط معنی داری را نشان نداده است(کیانی ،1378: 50-48).
طبق بررسی های کریمی نژاد در کتاب اصول ژنتیک انسانی و بیماریهای ارثی (1371)میزان سقط جنین و بیماریهای ژنتیکی در بین فرزندان ازدواجهای فامیلی چند برابر ازدواجهای غیر فامیلی است(نقل از سروری،1374: 178).
در پژوهشی که در سال 75 بر روی خانواده های شهر همدان که به صورت اتفاقی انتخاب شده بودند انجام شددرحدود7/23 درصد از آنها ازدواج فامیلی داشته اند. فراوانترین نوع نسبت خویشاوندی از نوع خویشاوندی درجه سه بوده است که 4/58 درصد ازدوجهای فامیلی را به خود اختصاص داده است.
نتایج این مطالعه نشان می دهد که بین نگرش موافق ازدواج فامیلی یا مخالف با ازدواج فامیلی با نوع ازدواج والدین، میزان تحصیلات زوجین و شغل ایشان رابطه معناداری وجود دارد. همچنین فراوانی ناهنجاریهای مادرزادی در فرزندان ازدواج های فامیلی به طور معناداری بیشتر از گروه کنترل می باشد(پورجعفری،1378نقل از بدیحی).
در مطالعه ای که توسط رنج بخش (70-69)بر روی 5858 دانش آموز استثنایی و 1504 دانش آموز عادی در مدارس تهران انجام شد نتیجه نشان داد که خویشاوندی مشترک پدری ومادری بیشترین میزان تاثیر را در بیماری های کودکان مورد بررسی داشته است(رنج بخش،1372 نقل از بدیحی).
درمقاله مختاری وهمکارش(2003) با عنوان ازدواج خویشاوندی وبیماریهای ژنتیکی در جمعیتهای ایرانی نتایج زیر بدست آمده است:
در این تحقیق داده ها از سه مرکز ژنتیک در سه منطقه مختلف تهران جمع آوری شده است.در این مطالعه فراوانی وقوع بیماریهای ژنتیکی با ازدواجهای خویشاوندی مورد بررسی قرار گرفته است.از حدود 800 نمونه مورد بررسی،44 درصداز آنها از والدین خویشاوند متولد شده اند.در حدود38 درصد از آنها از وصلت های همتا[12] و در حدود 29 درصد از آنها از وصلت های متقاطع[13] بوده اند.همچنین شیوع بعضی از بیماریهای ژنتیکی در این تحقیق بدست آمده است به عنوان نمونه عقب ماندگی جسمی[14](3/14 درصد)وآمنوره اولیه[15](2/11درصد) وعقب ماندگی ذهنی[16](6/6درصد)بیشترین شیوع را در ازدواجهای خویشاوندی داشته اند(مختاری،2003: 47).
در مطالعه ای که عباسعلی زاده در شهر تبریز انجام داده است،پرونده های مربوط به ازدواجهای فامیلی درجه سه وچهار یکی از آزمایشگاهای ازدواج شهر تبریز بررسی شده است .در این مطالعه از 660 خانواده ای که ازدواج فامیلی داشته اند، 433 خانواده(6/65 درصد) ازدواج فامیلی درجه سه و 227خانواده (3/34 درصد)ازدواج فامیلی درجه چهار بوده اند.در این مطالعه بیان شده است که کلیه عوارض حاملگی از جمله (نازایی، سقط، مرگ دوران نوزادی، زایمان پره ترم،تولد نوزاد آنومال ونوزاد با محدودیت رشد) در ازدواجهای فامیلی نسبت به جمعیت های عمومی از شیوعی بالاتر برخوردارند وبا افزایش قرابت ژنتیکی این شیوع بیشتر می شود .البته این نکته قابل ذکر است که تفاوت بین این دو گروه معنی دار نبوده است(عباسعلی زاده،1387).
2-1-3)مطالعات در اصفهان
استان اصفهان علیرغم مقام بالایی که در زمینه صنعتی شدن و توسعه در سطح کشور به خود اختصاص داده است.دارای نرخ ازدواج فامیلی بالایی است وحتی در بعضی از شهرهای این استان نرخ ازدواج فامیلی به 70 درصد نیز می رسد(سروری، 1374: 174).
سروری در زمینه تاثیر ازدواجهای فامیلی در شیوع بیماریهای کودکان در اصفهان تحقیقات زیادی انجام داده است که در ادامه به برخی از آنها اشاره می شود:
در بررسی412 بیمار مبتلا به بیماریهای پوستی مادرزادی که به مرکز ژنتیک دانشکده پزشکی اصفهان مراجعه کرده بودند در حدود 64 درصد بیماران والدینشان ازدواج فامیلی داشته اند.همچنین در بررسی379 بیمار کلیوی که به مرکز ژنتیک انسانی دانشکده پزشکی اصفهان مراجعه کرده بودند در حدود 72 درصد بیماران والدینشان ازدواج فامیلی داشته اند(سروری،1374: 203).
در مطالعه علل بیماری های ژنتیکی در اصفهان که در سالهای 67-64 انجام شده است3025 خانواده جامعه نمونه که در آن خانواده ها فرزندان معلول وجود داشت درحدود 72 درصد معلولیت ها در خانواده های ازدواج فامیلی بوده است و8/27درصد در خانواده هایی بوده که ازدواج های غیرفامیلی داشته اند(سروری،187:1374).
در بررسی دانش آموزان نابینای اصفهان با همکاری طاهری به این نتیجه رسیدند که از بررسی 326 دانش آموز نابینا بیش از 50 درصد نابینایان مادرزادی هستند وحدود 47 درصد کل دانش آموزان نابینای مادرزادی به علت ازدواج فامیلی والدینشان بوده است (سروری،1374: 191).
در بررسی وضعیت ازدواج والدین بیماران مبتلا به تالاسمی 223 نفربیمار مبتلا به تالاسمی که در مدت 7 سال جهت مشاوره ژنتیک به آزمایشگاه سیتوژنتیک مراجعه نموده بودند، از نظر نوع ازدواج والدین مورد بررسی قرار گرفتند در حدود 78 درصد والدین کودکان بیمار ازدواج فامیلی داشته اند و در حدود 22 درصد از والدین کودکان بیمار ازدواج غیر فامیلی داشته اند(سروری،1374: 225).
دربررسی وضعیت ازدواج خانمهایی که سقط مکرر داشته اند با همکاری جوانمردی به این نتیجه رسیدند که 7/69 درصد خانمهایی که سقط مکرر داشته اند ازدواجشان فامیلی و حدود 30 درصد از آنها ازدواج غیر فامیلی داشته اند(سروری،1374: 256).
در مطالعه ای که توسط هاشمی پور و همکاران با عنوان غربالگری هیپوتیروئیدی[17] نوزادان در اصفهان و بررسی میزان ازدواج های فامیلی در والدین نوزادان هیپوتیروئید در اصفهان بر روی 700 نوزاد انجام شده بود نتایج زیر بدست آمد:
از میان نوزادان مورد مطالعه 117 نفر(7/16درصد)با تشخیص هیپوتیروئیدی نوزادی، تحت درمان قرار گرفتند.بدین ترتیب شیوع هیپوتیروئیدی نوزادی در جمعیت مورد مطالعه برابربا9/2 در هزار تولد زنده ویا برابر با یک در 342 تولد زنده می باشد.51 نفر(7/43 درصد) از نوزادان هیپوتیروئید دختر و66 نفر(4/56 درصد)پسر بودند. در نوزادان هیپوتیروئید 44 نفر(38 درصد)دارای والدین با ازدواج فامیلی (دور ونزدیک) واز این تعداد 35 نفر(5/79 درصد)دارای والدین با ازدواج فامیلی نزدیک بودند.با استفاده از آزمون مجذور کای، مشخص گردید که بین ازدواج فامیلی (دور ونزدیک با هم) وبروز هیپوتیروئیدی نوزادی رابطه معنی داری وجود ندارد، ولی بر اساس همین آزمون بین بروزهیپوتیروئیدی نوزادی و ازدواج فامیلی نزدیک رابطه معنی دار وجود دارد.به بیان دیگرنسبت شانس هیپوتیروئیدی نوزادان در ازدواجهای فامیلی نزدیک، نسبت به والدین بدون ازدواج های فامیلی نزدیک 93/1 برابر بود(هاشمی پور، 1384: 107-104 ).
(هیپوتیروئیدی مادرزادی از شایع ترین علل عقب ماندگی ذهنی، با شیوع تقریبی یک در 3000 تا 4000 نوزاد می باشد بیماری قابل پیشگیری است و در صورت تشخیص و درمان به موقع،می توان از عوارض آن جلوگیری کرد.)در حال حاضر در کشورمان طرح غربالگری هیپوتیروئیدی نوزادی انجام می شود و از نوزادان سه تا هفت روز بعد از تولد نمونه خون گرفته می شود.
در مطالعه ای با عنوان ارتباط بین ناهنجاریهای مادرزادی آشکار با ازدواج فامیلی درجه سه در شهر اصفهان(1375) توسط علامه وهمکاران انجام شده است.
این مطالعه در سال 75-1374 در شهر اصفهان بر روی 1052 خانوار با ازدواج فامیلی و1072 خانوار با ازدواج غیر فامیلی انجام شده است که به صورت خوشه ای نمونه گیری شده است.نتایج بررسی به شرح زیر می باشد:
میانگین سن پدر ومادر، سطح ازدواج، سطح تحصیلات آنها و تعداد حاملگیها در هر دو گروه یکسان بود.فراوانی نسبی ناهنجاریهای مادرزادی آشکار در ازدواجهای فامیلی درجه سه 4/2 درصد و در زوجهای با ازدواجهای غیر فامیلی 4/0 درصد بوده است.یعنی فراوانی نسبی ناهنجاریهای مادرزادی آشکار در ازدواج فامیلی درجه سه،شش برابر ناهنجاریهای مادرزادی آشکار در ازدواج غیر فامیلی بود.بین میانگین تعداد سقط خود بخودی در این دو گروه اختلاف معناداری وجود نداشت.همچنین 8/3 درصد زنان با ازدواج فامیلی و2/2 درصد زنان با ازدواج غیر فامیلی به دلیل سقط یا نازایی هرگز زایمان نداشتند.همچنین در گروه ازدواج فامیلی 6/13 درصد ودر گروه ازدواج غیر فامیلی 5/10 درصدزوجها مرگ اولین فرزند خود را ذکر می کردند(علامه ،1375: 47-45).
در مطالعه زینلیان با عنوان بروز بیماری بتا تالاسمی ماژور و علل آن پس از شروع برنامه کنترل و پیشگیری تالاسمی ماژوردر شهرستان های تابعه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نتیجه زیر به دست آمد:از مجموع 96 بیمار تالاسمی ماژور تولد یافته در استان اصفهان در فاصله سال های 1376 تا 1385 قابل ذکر است که از نظر رابطه خویشاوندی والدین، 7/66 درصد از بیماران محصول ازدواج فامیلی و3/32درصد از آنها محصول ازدواج غیر فامیلی والدینشان بوده اند(زینلیان و سموات، 1388 :242).
بدیحی در تحقیق خود با عنوان نقش ازدواج فامیلی در اختلال در سلامتی کودکان شهرستان خمینی شهر که در سال 1382 بر روی 205 خانواده دارای فرزند ناتوان و200 خانواده فاقد فرزند ناتوان انجام داده است نتایج زیر به دست آمده است:در حدود 4/64 درصد از خانواده های دارای فرزند ناتوان، ازدواج فامیلی داشته اند و 6/35 درصد ازدواج غیر فامیلی داشته اند. همچنین در بررسی شاخص مرگ ومیر که حداقل یکی از پدیده های مرگ ومیر کودکان،سقط جنین و مرده زایی را در خانواده های مزدوج فامیلی در مقایسه با خانواده های مزدوج غیر فامیلی مورد بررسی قرار داد تفاوت مرگ ومیر مشاهده شده است .قابل ذکر است که عامل سن مادر نیز در یک رابطه دو متغیره تاثیر گذار در ایجاد اختلال در سلامتی کودکان کاملا معنا دار بوده است. بنابراین می توان ذکر کرد که خانواده هایی که فرزندان ناتوان دارند مادرانشان مسن تر از مادران کودکان سالم هستند. به عبارت دیگر افزایش سن مادر را می توان به عنوان عاملی در افزایش احتمال اختلال در سلامتی مورد توجه و بررسی قرار داد(بدیحی ، 1382).
درمطالعات انجام شده در استان اصفهان (سروری1374، هاشمی پور 1384، علامه 1375 و.......)به ارتباط بین ازدواج فامیلی و بروز ناهنجاری ها پرداخته شده است به طوری که بعضی از فاکتورهای اجتماعی و جمعیتی مانند تحصیلات ، اشتغال و همچنین سن پدر و مادر در بررسی های انجام شده مورد توجه قرار گرفته است.قابل توجه است که سن مادر یکی از عوامل تاثیر گذار در بروز ناهنجاری های ژنتیکی بوده است.
[1]- Neel .J
[2]- Dlberg
[3]- Neel &Valace
[4]- Myriam Khlat
[5]- Schull
[6]- Milunsk
[7]- Yijun& Dengo
[8]- Shami&Qadeer
[9]- Oliver. G
[10]- Lasker
[11]- Cavalli
[12]-Parallel-cousin
[13]-Cross-cousin
[14]-Psychomotor retardation
[15]-Primary amenorrhoea
[16]-Mental retardation
[17]- Hipothyroidy
